การเทียบเสียงซอด้วง
ใช้ขลุ่ยเพียงออเป่าเสียง ซอล โดยการปิดมือบน และ นิ้วค้ำ เป่าลมกลางๆ ก็จะได้เสียง ซอล ขึ้นสายทุ้มของซอด้วง ให้ตรงกับเสียงซอลนี้ ต่อไปเป็นเสียงสายเอก  ใช้ขลุ่ยเป่าเสียง เร โดยปิดนิ้วต่อไปอีก 3 นิ้ว เป่าด้วยลมแรง ก็จะได้
เสียง เร ขึ้นสายเอกให้ตรงกับเสียง เร นี้

การนั่งสีซอ

นั่งพับเพียบบนพื้น จับคันซอด้วยมือซ้าย ให้ได้กึ่งกลางต่ำกว่ารัดอกลงมาเล็กน้อย ให้ซอโอนออกกจากตัวนิดหน่อย คันซออยู่ใน
อุ้งมือซ้าย ตัวกระบอกซอวางไว้บนขา ให้ตัวกระบอกซออยู่ในตำแหน่งข้อพับติดกับลำตัว มือขวาจับคันสีด้วยการแบ่งคันสีให้
ได้ 5 ส่วน แล้วจึงจับส่วนที่ 3 ข้างท้าย ให้คันสีพาดไปบนมือนิ้วชี้ นิ้วกลางเป็นส่วนรับคันสี ใช้นิ้วหัวแม่มือกดกระชับไว้ นิ้วนางกับนิ้วก้อยงอไว้ส่วนใน ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการดันคันสีออกมาหาสายเอก และ ดึงเข้าเมื่อต้องการสีสายทุ้ม

การสีซอ

วางคันสีไว้ด้านใน ให้อยู่ในลักษณะเตรียมชักออก ค่อยๆลากคันสีออกให้เกิดเสียง ซอล จนสุดคันชัก แล้วเปลี่ยนเป็นสีเข้าในสายเดียวกัน (ทำเรื่อยไปจนกว่าจะคล่อง) พอซ้อมสายในคล่องดีแล้ว จึงเปลี่ยนมาสีสายเอกซึ่งเป็นเสียง เร โดยการใช้นิ้วนางกับนิ้วก้อยมือขวา ดันคันสีออก ปฏิบัติจนคล่อง

ฝึกสลับให้เกิดเสียงดังนี้

คันสี ออก เข้า ออก เข้า

เสียง ซอล ซอล เร เร

ข้อควรระวัง ต้องวางซอให้ตรง โดยใช้ข้อมือซ้ายควบคุม อย่าให้ซอบิดไปมาได้

ฝึกหัดบทที่ 1

คันสี ออก เข้า ออก เข้า
เสียง ซอล ซอล เร เร
ฝึกสีช้าๆ อย่าให้คันสีกระตุก

ฝึกหัดบทที่ 2

คันสี ออก เข้า ออก เข้า ออก เข้า ออก เข้า
เสียง ซอล ซอล ซอล ซอล เร เร เร เร
ฝึกสีช้าๆ จนคล่องเสียงที่ออกมาจะเรียบ ระวังอย่าให้คันสีกระตุก

ฝึกหัดบทที่ 3

เครื่องหมาย วงเล็บหงายขึ้น หมายถึงคันสีออก
เครื่องหมาย วงเล็บคว่ำลง หมายถึงคันสีเข้า
ซอล (คันสีออก) เร (คันสีเข้า) ซอล (คันสีออก) เร (คันสีเข้า)
ซอล (คันสีออก) เร (คันสีเข้า) ซอล (คันสีออก) เร (คันสีเข้า)

ฝึกหัดบทที่ 4

การฝึกไล่เสียงตามตัวโน้ต
0 หมายถึง เสียงสายเปล่า

1 “ เสียงกดนิ้วชี้
2 “ เสียงกดนิ้วกลาง
3 “ เสียงกดนิ้วนาง
4 “ เสียงกดนิ้วก้อย

ฝึกหัดสีสายทุ้มดังนี้

0 (คันสีออก) 1 (คันสีเข้า) 2 (คันสีออก) 3 (คันสีเข้า)
4 (คันสีออก) 3 (คันสีเข้า) 2 (คันสีออก) 1 (คันสีเข้า)

ฝึกหัดสีสายเอกดังนี้

0 (คันสีออก) 1 (คันสีเข้า) 2 (คันสีออก) 3 (คันสีเข้า)
4 (คันสีออก) 3 (คันสีเข้า) 2 (คันสีออก) 1 (คันสีเข้า)
พยายามฝึกให้คล่อง

ฝึกหัดบทที่ 5

ลักษณะของตัวโน้ต
แบ่งเป็นแปดช่อง มีตัวเลข (แทนนิ้ว) ตัวเลขที่อยู่บนเส้นบรรทัดสำหรับสีสายเอก ส่วนตัวเลขที่อยู่ใต้เส้นบรรทัด สำหรับสีสายทุ้ม

ฝึกหัดบทที่ 6

พึงเข้าใจว่า เมื่อเริ่มต้น ต้องใช้คันชัดออกเสมอ พยายามสีช้าๆให้คล่อง

ฝึกหัดบทที่ 7

การฝึกวางนิ้ว ต้องวางให้ได้ลำดับให้นิ้วอยู่ในระดับที่พอดี ใช้ปลายนิ้วกดลงไปตามตัวโน้ตโดยวิธีการสีสลับกันไปทุกตัวโน้ต ระวังคันชัก ออก – เข้า ให้ถูกต้องด้วย

ฝึกหัดบทที่ 8

ฝึกหัดเพลงง่ายๆ  (โน้ตเพลง ลาวกระแซ 2 ท่อน)

เพลงลาวกระแซ ท่อน1

เพลงลาวกระแซ ท่อน2

// // หมายความถึงเครื่องหมายให้กลับต้น คือ เมื่อสีมาถึงเครื่องหมาย // ก็กลับไปสีตอนต้น//

-- -- หมายถึงเครื่องหมายหยุด

ในตอนปลายท่อน 1 มีเครื่องหมาย วงเล็บหงาย หมายความว่าให้ใช้คันสีร่วมกัน คือ เมื่อสีถึงเลข 1 แล้ว ก็สีเลข 3 ในคันสีเดียวกัน (เลข 1 เป็นคันสีเข้า ก็พ่วงเอาเลข 3 เป็นสีเข้าเหมือนกัน) พยายามฝึกให้คล่อง

โน้ตเพลงฝึกหัด

1. เพลงต้นเพลงฉิ่ง  (53K)
2. เพลงสามเส้า  (76K)
3. เพลงตวงพระธาตุ   (42K)
4. เพลงนกขมิ้น   (78K)

ข้อควรระวัง

1. เมื่อเริ่มต้นเพลง ต้องใช้คันสีออก ตัวโน้ตตัวสุดท้ายในแต่ละห้องเป็นคันสีเข้า
2. เครื่องหมาย วงเล็บคว่ำ นั้นคือให้สีคันสีเดียวกัน

เพลงที่ฝึกนี้คือ เพลงต้นเพลงฉิ่ง , เพลงสามเส้า (หรือเพลงจรเข้หางยาว) , เพลงตวงพระธาตุ , และ เพลงนกขมิ้น เรียกว่า “เพลงตับต้นเพลงฉิ่ง สองชั้น “ เป็นเพลงสำหรับฝึกหัดกันมาแต่โบราณ ขอให้ฝึกหัดสีให้คล่อง

ผุ้ฝึกหัดต้องใช้ความพยายาม และ เคร่งครัดในการใช้คันชักให้ถูกต้องตามวิธี แล้วจะพบกับความสำเร็จได้

กลับไปหน้าความรู้ทั่วไป